Sözlük

Trafik ve ehliyet sınavı terimleri - kısa, net anlamlarıyla.

Hafıza kartları

A

Ada: Yaya veya araç trafiğini düzenlemek amacıyla yol yüzeyi üzerinde oluşturulan, çevresi boyalı ya da kaldırımla ayrılmış yükseltilmiş platform.
Akaryakıt: Benzin, mazot ve LPG gibi motorlu taşıtlarda yakıt olarak kullanılan sıvı veya gaz hâlindeki petrol türevleri.
Alkol Sınırı: Sürücülerin kanda taşıyabileceği azami alkol miktarı. Türkiye'de profesyonel sürücüler için 0,21 promil, diğer sürücüler için 0,50 promil olarak belirlenmiştir.
Anayol: Kavşakta diğer yollardan gelen araçlara öncelik tanınan, bu durum uyarı levhalarıyla işaretlenmiş ana taşıt yolu.
Araç: Karayolunda insan, hayvan veya yük taşımaya yarayan her türlü motorlu ya da motorsuz taşıt.
Araç Muayenesi (Teknik Muayene): Motorlu taşıtların trafik güvenliği açısından belirlenen periyotlarda yetkili istasyonlarda geçirmesi zorunlu olan resmi denetim.
Arazi Taşıtı: Engebeli ve sert arazi koşullarında kullanılmak üzere üretilmiş, tüm tekerlekleri motordan güç alabilen dört çeker motorlu taşıt. (4x4)
Ayırıcı (Refüj): Bölünmüş karayollarında karşı yönden gelen trafik akışlarını birbirinden fiziksel olarak ayıran beton bariyer, metal korkuluk veya yeşil şerit.

B

Bağlantı Yolu: Kavşak yakınında iki ayrı taşıt yolunu birbirine bağlayan, tek yönlü kullanıma ayrılmış kısa yol kesimi.
Banket: Yaya yolunun bulunmadığı karayollarında taşıt yolu kenarı ile hendek veya şev arasında kalan, yayaların ve zorunlu durumlarda araçların yararlandığı toprak ya da stabilize şerit.
Bisiklet Yolu: Karayolunun yalnızca bisikletlilere ayrılmış olan, genellikle boyalı çizgi ya da fiziksel bariyerle taşıt yolundan ayrılmış kısmı.
Boyalı Yaya Geçidi (Zebra): Taşıt yolu üzerine beyaz yatay çizgilerle işaretlenmiş, yayaların öncelikli olarak yolu karşıdan karşıya geçebildiği alan.
Bölünmüş Karayolu: Her iki yön trafiğinin fiziksel bir ayırıcı unsurla birbirinden ayrıldığı, karşılıklı çarpışma riskini azaltan karayolu tipi.

Ç

Çekici: Römork veya yarı römork gibi bağımlı taşıtları çekmek için tasarlanmış motorlu taşıt.
Çocuk Güvenlik Koltuğu: 36 kg altındaki çocukları araç kazalarında korumak amacıyla standartlara uygun olarak üretilmiş, araç koltuğuna tespit edilen emniyet sistemi.

D

Demiryolu Geçidi (Hemzemin Geçit): Karayolu ile demiryolunun aynı düzlemde kesiştiği, hemzemin olarak adlandırılan ve özel kurallara tabi olan geçit noktası.
Dingil Ağırlığı: Bir araçta aynı dingile bağlı tekerleklerin karayoluna aktardığı toplam basınç ağırlığı.
Duraklama: Yolcu bindirip indirmek ya da yük yükleyip boşaltmak gibi kısa süreli amaçlarla aracın trafik zorunluluğu dışında durdurulması.
Durma: Trafik ışığı, işaretçi komutu veya arıza gibi zorunlu nedenlerle aracın yol üzerinde durdurulması.

E

Emniyet Kemeri: Araç içindeki yolcuları kaza anında öne fırlamaya karşı koruyan, omuz ve bel hattından geçen güvenlik şeridi.
Erişme Kontrollü Karayolu (Otoyol): Yalnızca belirlenen giriş-çıkış noktaları bulunan, yayaların, hayvanların ve motorsuz araçların kullanamadığı, yüksek hız sınırına tabi tutulmuş karayolu.

G

Gabari: Bir aracın trafikte güvenle hareket edebilmesi için izin verilen azami uzunluk, genişlik ve yükseklik ölçülerinin tamamı.
Geçiş Hakkı (İlk Geçiş Hakkı): Kavşakta veya dar yollarda araç ya da yayaların diğerlerine kıyasla yolu önce kullanabilme önceliği.
Geçiş Üstünlüğü: Ambulans, itfaiye, polis gibi acil görev araçlarına tanınan, trafik kısıtlamalarına bağlı olmaksızın ilerleyebilme hakkı.
Geçiş Yolu: Araçların özel bir mülke ya da parsele girebilmek için kullandığı, karayolu yüzeyi üzerindeki kısa bağlantı kesimi.

H

Hız Limiti: Belirli bir karayolu veya kesimde araçların aşmaması gereken yasal azami hız değeri.

İ

İki Yönlü Karayolu: Taşıt yolunun her iki yöndeki trafiğe birlikte hizmet ettiği, karşılıklı trafiğin aynı şerit grubunu paylaştığı karayolu.
İşaret Levhası: Sürücüleri ve yayaları uyarmak, yönlendirmek veya kısıtlamaları bildirmek amacıyla yol kenarına yerleştirilen standart grafik veya yazılı tabelalar.

K

Kamyon: Taşıma kapasitesi 3.500 kilogramın üzerinde olan, büyük hacimli yük taşımak için tasarlanmış ağır hizmet motorlu taşıtı.
Kamyonet: Taşıma kapasitesi 3.500 kilogram veya altında olan, hafif yük taşımaya uygun küçük ticari araç.
Karayolu: Yayalar, hayvanlar ve araçların kullanımına açık olan köprü, kavşak ve alanlar dahil tüm kara ulaşım ağı.
Kavşak: İki veya daha fazla karayolunun kesiştiği, birleştiği ya da ayrıştığı alan.
Kırmızı Işık: Sürücülerin ve yayaların durması zorunluluğunu bildiren trafik sinyal rengi.
Koruyucu Tertibat: Emniyet kemeri, hava yastığı ve baş desteği gibi kaza anında sürücü ve yolcuların zarar görmesini azaltan araç içi sistemlerin tamamı.

M

Mali Sorumluluk Sigortası (Zorunlu Trafik Sigortası): Motorlu taşıtların üçüncü şahıslara verebileceği maddi ve bedensel zararları karşılamak üzere yaptırılması yasal zorunluluk olan sigorta türü.
Motorlu Bisiklet (Moped): Silindir hacmi 50 cc'yi geçmeyen ve tasarım hızı saatte 45 km ile sınırlı tutulan hafif motorlu iki tekerlekli araç.
Motosiklet: İki ya da üç tekerlekli, sepetli veya sepetsiz, 50 cc üzeri motor hacmine sahip motorlu taşıt.

O

Otobüs: Sürücü dahil en az 10 kişilik oturma kapasitesi olan, toplu yolcu taşımacılığına yönelik büyük motorlu araç.
Otomobil: Sürücü dahil en fazla 9 kişi taşıyabilen, bireysel veya aile kullanımına yönelik binek araç.
Otoyol Kuralları: Erişme kontrollü karayollarında geçerli olan özel trafik düzenlemeleri; bu yollara motorsuz araç, yaya ve hayvan giremez, belirli hız aralığında seyir zorunludur.

P

Park Etme: Aracın trafik zorunluluğu ya da kısa süreli amaçlar dışında, sürücüsü olmaksızın uzun süre belirli bir yerde bırakılması.
Plaka: Trafik tescilinde araçlara verilen ve araç kimliğini gösteren harf-rakam kombinasyonundan oluşan resmi kimlik tabakası.

R

Refüj: Bkz. Ayırıcı. Çok şeritli yollarda karşı yönlü trafik akışlarını fiziksel olarak birbirinden ayıran orta bölüm.
Römork: Kendi motoru olmayan, çekici veya binek araç tarafından çekilerek taşınan bağımlı taşıt.

S

Sarı Işık (Amber): Yeşil ile kırmızı arasında kullanılan uyarı sinyali; sürücülere kavşağa giremeyecekleri ve yavaşlamaları gerektiği bildirilir.
Seyir Hâlindeki Araç: Karayolunda hareket eden ya da durduğu yerden hareket etmeye başlamış olan motorlu taşıt.
Sollama (Geçme): Bir aracın aynı yönde ilerleyen başka bir aracı solundan ya da istisnai durumlarda sağından geçmesi işlemi.
Sürücü Belgesi: Belirli araç sınıflarını sürebileceğini belgeleyen, sınavda başarılı olan kişilere devlet tarafından verilen resmi yetki belgesi.

Ş

Şoför: Ticari amaçla kullanılmak üzere tescil edilmiş bir motorlu taşıtı mesleki olarak kullanan kişi.

T

Takip Mesafesi: Sürücünün önündeki araçla arasında bırakması gereken minimum güvenlik boşluğu; hız, hava ve yol koşullarına göre değişir.
Tali Yol: Trafiğin yoğunluğu ve önemi bakımından bağlandığı yoldan daha az işlek olan ikincil karayolu.
Taşıma Sınırı: Bir aracın güvenle taşıyabileceği azami yolcu sayısı veya yük ağırlığı olup üretici ve tescil belgesi tarafından belirlenir.
Taşıt Katarı: Bir motorlu taşıt ile ona bağlı en fazla iki römorktanoluşan, tek birim hâlinde hareket eden birleşik araç dizisi.
Taşıt Yolu: Karayolunun yalnızca araç trafiğine tahsis edilmiş olan asfalt veya beton kaplı ana kısmı.
Tehlikeli Eğim: Araçların güvenli seyrini sürdürebilmek için daha düşük vitese geçmek zorunda kaldığı, belirli uzunluk ve açı değerlerinin üzerindeki yol eğimi.
Tek Yönlü Karayolu: Araç trafiğinin yalnızca bir istikamette aktığı, ters yönde girişin yasak olduğu taşıt yolu.
Tescil: Motorlu taşıtların devlet tarafından kayıt altına alınması ve tanımlanması işlemi; sonucunda araç plakası ve ruhsat belgesi verilir.
Trafik: Bir karayolunu kullanan yayaların, hayvanların, bisikletlerin ve motorlu taşıtların tümünün oluşturduğu hareket bütünü.
Trafik Ceza Puanı: Sürücülerin işlediği trafik ihlalleri karşılığında sürücü belgesine işlenen ve belirli eşiği aşması durumunda belgeye el konulmasına yol açan puan sistemi.
Trafik Işıklı Cihaz (Semafor): Kırmızı, sarı ve yeşil ışık sinyalleriyle kavşaklarda araç ve yaya geçişlerini otomatik olarak düzenleyen elektronik kontrol sistemi.
Trafik İşaretçisi: Kavşak veya özel noktalarda araç ve yaya trafiğini el ve beden hareketleriyle düzenleyen yetkili kişi.
Trafik Kazası: Karayolunda en az bir aracın harekette olduğu koşullarda meydana gelen ve can kaybı, yaralanma ya da maddi hasara yol açan olay.
Trafik Zabıtası (Trafik Polisi): Karayollarında trafik düzenini sağlamak, kural ihlallerini tespit etmek ve trafik kazalarına müdahale etmekle görevli güvenlik birimi.
Trafikten Men: Belirli bir araçla ilgili belgelerin trafik polisince alınması ve aracın trafikten uzaklaştırılarak güvenli bir yere çekilmesi işlemi.

U

Uluslararası Sürücü Belgesi: Yurt dışında araç kullanmak isteyen sürücülere ulusal belgeleri geçerli olmadığı ülkelerde kullanılmak üzere verilen çok dilli resmi belge.

Y

Yarı Römork: Ön kısmı çekici aracın üzerine oturtularak taşınan, kendi ön akslı olmayan bağımlı taşıt.
Yaya: Karayolunu yürüyerek ya da tekerlekli sandalye veya çocuk arabası gibi araçlarla kullanan, araç içinde bulunmayan kişi.
Yaya Yolu: Karayolunun taşıt şeridinin yanında yer alan ve yalnızca yürüyenlere ayrılmış olan kaldırım bölümü.
Yeşil Işık: Araç veya yayaların güvenle geçiş yapabileceğini bildiren trafik sinyal rengi.
Yol Çizgisi: Şeritleri, yönleri, durma noktalarını ve geçiş alanlarını belirlemek amacıyla yol yüzeyine uygulanan yatay beyaz veya sarı işaretler.
Yol Hakkı: Bkz. Geçiş Hakkı. Bir kavşakta veya dar yolda hangi tarafın önce geçeceğini belirleyen trafik öncelik kuralı.

Z

Zorunlu Duruş: Arıza, kaza veya trafik sinyali gibi sürücünün iradesinden bağımsız gelişen nedenlerle aracın yol üzerinde duraksatılması.